Requiem for a Dream

Τον Αρονόφσκι (IMDB) τον ήξερα απλά ως όνομα, και ως σκηνοθέτη του “π”. Το Ρέκβιεμ Για Ένα Όνειρο το είχα επίσης ακουστά ως ταινία και ως βιβλίο, χωρίς να ξέρω λεπτομέρειες. Πρόσφατα έτυχε στα πλαίσια ενός ψαξίματος που έκανα στο Internet για άλλο λόγο να σκοντάψω στο λήμμα της Wikipedia για την ταινία – το διάβασα, κεντρίστηκε το ενδιαφέρον μου, βρήκα την ταινία, και την είδα. Τρεις φορές μέσα στην ίδια μέρα. Back to back.

Και έχω να δηλώσω το εξής: πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του παγκοσμίου κινηματογράφου ever. Πρόκειται για μία από τις πιο αρρωστημένες ψυχικά και συναισθηματικά ταινίες ever. Και αν δεν την έχετε δει, μην τη δείτε – θα χάσετε οριστικά και αμετάκλητα ένα κομμάτι από την αθωότητά σας.

Εξηγούμαι: η ταινία είναι παραγωγής 2000, μεταφορά στη μεγάλη οθόνη του βιβλίου Requiem for a Dream (”Επιτάφιος για ένα όνειρο”), γραμμένο από τον Huber Selby Jr., και είναι η ιστορία τεσσάρων ανθρώπων που έχουν, όπως όλοι, τα όνειρά τους στη ζωή. Ένα παληκάρι με τον κολλητό του που θέλουν να γίνουν μεγαλοεπιχειρηματίες, η κοπέλα του παληκαριού που θέλει να ανοίξει δικό της ατελιέ μόδας, και η μητέρα του που θέλει να βγει στην τηλεόραση και να πει σε όλον τον κόσμο πόσο περήφανη είναι για τον γιο της και για τον εκλιπόντα σύζυγό της. Το Ρέκβιεμ αναλύει το πώς μπορεί η εξάρτηση από διάφορα πράγματα (ναρκωτικά, σεξ, πάθος, βουλιμία, ανάγκη για δόξα ή προβολή) να καταστρέψει μία ανθρώπινη ζωή. Η ιστορία αρχίζει το καλοκαίρι και προοδεύει μέσα από το φθινόπωρο για να καταλήξει τον χειμώνα – σε κάθε εποχή οι πρωταγωνιστές μέσα από διάφορα συμβάντα και πράξεις πέφτουν όλο και πιο χαμηλά, βουλιάζουν στις εξαρτήσεις τους και καταστρέφουν τις μεταξύ τους σχέσεις, την ηθική τους ακεραιότητα και τα πιστεύω τους. Στην αρχή της ταινίας και οι τέσσερις έχουν τα προβλήματά τους αλλά τα όνειρα που έχουν είναι ακόμη υπαρκτά, εφικτά, πραγματοποιήσιμα. Στο τέλος της ταινίας οι τέσσερις ζωές αυτές έχουν καταστραφεί τόσο ολοκληρωτικά, τόσο απόλυτα, τόσο βάναυσα που δεν υπάρχει πλέον καμία απολύτως ελπίδα σωτηρίας. Είναι ζωντανά πτώματα, χωρίς τίποτα στη ζωή που να έχει πλέον νόημα γι’ αυτούς εκτός από τις εξαρτήσεις τους – κι ακόμη κι αυτές τους καταστρέφουν πια με όλο και ταχύτερους ρυθμούς. Η ταινία ουσιαστικά θέλει να υπογραμμίσει το με το να καταφεύγουμε στις “εύκολες” λύσεις, κάθε άλλο παρά λύση βρίσκουμε, και τελικά αυτές μας εγκλωβίζουν και μας καταστρέφουν – έχει δε και κοινωνικό υπόβαθρο, την αναλγησία του συστήματος που δε νοιάζεται καθόλου για τους επί μέρους ανθρώπους που πιάνονται στα γρανάζια του, την οποία και σκιαγραφεί παρατραβηγμένα, σκόπιμα προφανώς. Το συμπέρασμα: τα καθημερινά όνειρα του καθενός μας υπάρχουν, και είναι στο χέρι μας να τα επιδιώξουμε με τις δυσκολίες που θα έχουν ή να εθελοτυφλούμε και να χαθούμε στην πορεία – και το όραμα της ευρύτερης κοινωνίας δε θα ενδιαφερθεί και δε θα χαθεί, ανεξαρτήτως αν εμείς σαν μονάδες τα καταφέρουμε ή όχι στη ζωή μας. Υπάρχει μία τρύπα βέβαια στο όλο κόνσεπτ, ο Αρονόφσκι ως αθεϊστής δε λαμβάνει καθόλου υπ’ όψιν του τον παράγοντα πίστη που μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά από μόνος του, αλλά στην κοινωνία που παρουσιάζει θα ήταν εντελώς εκτός τόπου και χρόνου έτσι κι αλλιώς οπότε μικρή η αβλεψία.

Δε θα πω άλλα, το λήμμα της Wikipedia τα αναλύει όλα με αρκετές λεπτομέρειες. Η ταινία σκηνοθετικά είναι πάρα πολύ καλή, χρησιμοποιεί πολλά κοψίματα, split screen, δραματικά κοντινά, συγκεκριμένους χρωματισμούς, και ειδικά τα ηχητικά ρακόρ που κάνει στα σημεία εντάσεως είναι απίστευτα. Έχουν χρησιμοποιηθεί όργανα που παραδοσιακά παράγουν ζεστό ήχο – έγχορδα, πνευστά – αλλά με τέτοιο τρόπο που το αποτέλεσμα είναι εντελώς ψυχρό και απάνθρωπο, και το effect σε συνδυασμό με τα κρεσέντο που κάνει στα σημεία όπου η δράση φεύγει με καταιγιστικούς ρυθμούς μένουν αξέχαστα.

Θα το ξαναπώ: εκπληκτική ταινία, ψυχικά διαταραγμένη ταινία, αν δεν την έχετε δει μην τη δείτε. Τέλος:)